Chiều 13/9, nhiều người dân ở tổ dân phố 1, phường Phú Đô (quận Nam Từ Liêm) đổ về nhà văn hóa khu phố nộp đơn đăng ký.
Theo quyết định của chiến trận đất nước TP Hà Nội, sinh viên khó khăn, cần lao mất việc, dừng việc chưa đủ điều kiện nhận tương trợ theo Nghị quyết 68 hoặc nhóm đặc thù của đô thị sẽ nhận được 500.000 đồng. Chính sách không phân biệt người có hộ khẩu hay chưa làm đăng ký tạm trú. Đây được coi là thêm lưới an sinh để không bỏ sót người khó khăn, nhất là nhóm cần lao tự do mất việc.
Trong số những người nộp đơn sớm nhất, anh Bùi Văn Minh cẩn thận điền đủ thông báo vào tờ giấy A4 trước khi rời khỏi sân nhà văn hóa.
Minh quê thanh bình, học hết lớp 9 rồi lên Hà Nội học nghề sơn xe máy cũ trong các cửa hàng. Tháng đều việc, anh kiếm được 5 - 6 triệu đồng, đủ ăn. Cứ ba tháng một lần, Minh dồn tiền gửi về quê chăm cha khuyết tật và người mẹ đã ngoài 60 tuổi. Cũng như hàng triệu cần lao tự do ở thủ đô, Minh không thể đi làm, không còn thu nhập từ sáng 24/7, khi Hà Nội cách ly tầng lớp.
Thực tế từ trước đó, công việc ở tiệm sửa xe đã không đều và thu nhập của Minh bị sụt giảm. Song vì quen tích cóp, cậu để dành vài triệu bạc phòng thân, tính hai tuần hết cách ly tầng lớp sẽ quay lại ngay với công việc. Nhưng điều Minh không ngờ tới, là Hà Nội "gia hạn" Chỉ thị 16 tới ba lần, kéo dài tổng cộng gần hai tháng.
Cuối tháng trước, Minh bị sốt xuất huyết, nôn ra máu phải nhập viện. Cậu vét 3 triệu đồng hà tằn hà tiện để trả tiền xét nghiệm Covid-19, thuê xe cấp cứu, tiền thuốc thang..., và vay thêm người bạn một khoản để mua thức ăn, cầm cự qua ngày. Minh chỉ ra ngoài một lần để nhận gạo tương trợ từ tổ dân phố, còn lại khôn cùng tránh nơi đông người, sợ lây nhiễm. Hai tháng tiền phòng, tổng cộng 1,6 triệu chưa tính điện nước, cậu vẫn khất chưa đóng, cũng may chủ nhà chưa đòi.
"Nếu được tương trợ 500.000 đồng, tôi cầm cự thêm khoảng một tuần, chờ hết giãn cách rồi đi làm lại, kiếm tiền trả nhà trọ, trả nợ", Minh tính. Hôm nghe tivi nói có gói hỗ trợ 1,5 triệu đồng với lao động tự do, anh cũng thử đăng ký, nhưng không có đăng ký tạm trú và qua quá trình xét duyệt hồ sơ phức tạp nên từ bỏ ý định.
Cũng thuê nhà trọ ở tổ dân phố 1, phường Phú Đô, cuộc sống hơn 50 ngày ở yên trong nhà của hai cô sinh viên Đinh Thị Huế, Đinh Thị Thùy Linh chưa đến mức thiếu đói. Cả hai quê Ninh Bình, cùng trường cao đẳng và đều kẹt lại Hà Nội từ cuối tháng 7. Khi dịch bùng phát, Huế đã xin nghỉ bán hàng trong siêu thị với thu nhập hơn 4 triệu mỗi tháng, vì sợ tiếp xúc nhiều dễ lây. Cô gái 20 tuổi sau một thời gian dài tự túc tiền trọ học, đã phải gọi về quê xin cha mẹ tiếp tế.
Gần hai tháng qua, họ hạn chế ra ngoài, nhường nhu yếu phẩm được hỗ trợ cho người cần thiết hơn khi vẫn tạm đủ đồ ăn. Nhưng tiền phòng hơn 2 triệu đồng sau khi đã được giảm bớt vẫn là một khoản lớn. Nhận tin nhắn của chủ nhà thông báo có chính sách tương trợ 500.000 đồng, Huế rủ bạn làm đơn đăng ký ngay. Cả hai hy vọng có thể trả được một nửa tiền trọ một tháng, hoặc mua thêm thức ăn, cầm cự đến 21/9.
Ông Nguyễn Hữu Thái, Tổ trưởng dân phố 1, phường Phú Đô và ông Nguyễn Văn Phương, Tổ phó, ôm hai xấp đơn, kê ghế ngồi ở góc sân nhà văn hóa. Tập đơn in sẵn ở phường, có đóng dấu đỏ của Ủy ban chiến trường Tổ quốc. Ông Thái chọn nhận đơn lúc 14h ngày 13/9, cùng thời khắc phường tổ chức lấy mẫu xét nghiệm Covid-19, để người cần lao chưa biết có thể kê khai thông báo, tránh "lọt lưới an sinh".
Sau hơn một tiếng, xấp đơn đăng ký nhận 500.000 đồng trên tay ông Thái dày thêm, còn chồng đơn trắng trên tay ông Phương đã vơi đi quá nửa.
Phú Đô nổi tiếng với nghề làm bún cũng là nơi có mật độ dân số dày đặc, nhiều khu trọ của sinh viên, người lao động tự do buôn bán. Ông Thái quản lý tổ dân phố khoảng 3.000 nhân khẩu và hơn 1.000 trong đó là người thuê trọ.
Ngay sau khi có công văn từ chiến trường sơn hà TP Hà Nội, ông thông báo trên các nhóm của tổ dân phố để người lao động biết và các chủ trọ báo tin cho khách thuê. Hai ngày qua, Tổ dân phố 1 nhận được gần 1.000 đơn đăng ký, xấp xỉ số người thuê trọ trên địa bàn. Hơn 600 đơn trong đó là cần lao tự do, 200 sinh viên các trường bị kẹt lại.
Tay liên tiếp nhận hồ sơ hỗ trợ lẫn bổ sung danh sách đăng ký tiêm vaccine, ông Thái khàn giọng khi nhắc người dân đứng xa để giữ khoảng cách. Qua lớp khẩu trang, ông ráng nói to, giải thích cho người dân một số thắc mắc về tương trợ.
Ông Thái cho rằng, số tiền 500.000 đồng có thể không lớn, nhưng khoản này sẽ đến tay được nhiều người hơn. Bởi chính sách không đề nghị tạm cư - thủ tục mà nhiều cần lao tự do không đáp ứng được. Tổ trưởng dân phố viện dẫn thêm, với chính sách tương trợ cần lao tự do của quyết nghị 68 (gói 26.000 tỷ đồng), Tổ dân phố 1 mới có 50 hồ sơ được duyệt trong số 100 hồ sơ nộp lên. Quy định yêu cầu cần lao phải có đăng ký lưu trú, nên diện được hỗ trợ sẽ bị thu hẹp lại.
Chiều cùng ngày, trong lán trọ ở phường Phú La, (quận Hà Đông), anh Nguyễn Việt Dũng, Trưởng ban an toàn thi công một dự án xây dựng, cũng vừa hướng dẫn cho công nhân làm đơn đăng ký tương trợ. Sau cánh cổng tôn đóng kín, gần 200 lao động công trình phải dừng việc ngót hai tháng nay. Họ phần lớn là trai tráng đến từ một số tỉnh miền Bắc và miền Trung. Vài gia đình trong đó có trẻ nhỏ, người già.
Nhờ sự kết nối của chính quyền, mỗi ngày lán nhận được 200 suất cơm trong hai tuần cách ly từng lớp trước tiên. Những ngày sau đó, quản lý công trường mỗi người góp một ít cho tiền mua thịt, rau; các đoàn thể hỗ trợ thêm nhu yếu phẩm như gạo, mì cho công nhân. Song duy trì ăn uống, sinh hoạt những ngày không kiếm ra tiền, theo dũng cảm là một sức ép lớn, khi các nguồn "tiếp tế" đều đã gần cạn và cũng chẳng thể xin mãi. Công nhân phần đông cũng là thanh niên sức dài vai rộng, chỉ mong được đi làm chứ không muốn nhận hỗ trợ mãi, song không còn cách nào khác khi Chỉ thị 16 kéo dài.
"Chỉ mong lần này anh em được hỗ trợ, có thêm đồng ra đồng vào mua thức ăn, chờ đến ngày thành phố nới lỏng giãn cách để trở lại đi làm", anh nói.
Tại quận Hà Đông, đến sáng 14/9, phường Phú La xét duyệt được hơn 180 đơn đăng ký tương trợ, chuyển lên Mặt trận Tổ quốc quận. Ông Đặng Ngọc Hoan, chủ toạ chiến trận sơn hà phường Phú La, cho biết 12 tổ dân phố nhận được hàng trăm đơn, song không phải tương trợ quơ mà sẽ qua xét duyệt của phường. Quá trình xét duyệt có sự xác minh của tổ dân phố, cảnh sát khu vực. Hồ sơ xong đến đâu, phường chuyển luôn lên quận từng ngày theo hình thức cuốn chiếu để tiền nhanh đến tay người dân.
"Một số hồ sơ bị loại do thiếu, sai hoặc thông báo lờ mờ. Những đơn này chúng tôi trả về tổ dân phố, đề nghị bổ sung thông báo, nêu tình cảnh khó khăn cụ thể", ông Hoan nói.
Đợt này, các đơn đăng ký cốt yếu là thợ xây công trình, thợ hàn, thợ làm thạch cao, sinh viên thuê trọ. Phường ưu tiên xét duyệt nhóm này vì họ gặp nhiều khó khăn sau gần hai tháng giãn cách xã hội.
Ông Hoan nói thêm, dù tỉnh thành yêu cầu trong ngày 14/9 rà xong để chuyển hồ sơ lên, song phường vẫn thu nhận đơn đăng ký của người lao động đến hết 20/9, trước thời khắc thị thành dự kiến chấm dứt cách ly từng lớp. Theo ông, các tổ dân phố dù thay tiếp thụ đăng ký tương trợ, song đều quá tải vì nhiều việc, từ tiêm vaccine, test Covid-19, trực chốt chống dịch. Cấp cơ sở đều mong muốn đô thị nới lỏng thời kì kết nạp hồ sơ để tổ dân phố kiểm tra thêm, người cần lao cũng có đủ thời gian đăng ký nhận trợ cấp.
Chính sách tương trợ 500.000 đồng của Ủy ban chiến trận sơn hà TP Hà Nội dành cho cần lao bị dừng việc, mất việc làm trong thời gian Hà Nội vận dụng Chỉ thị 16, tính từ ngày 24/7 đến hết giãn cách tầng lớp; sinh viên thuê trọ khó khăn; người nước ngoài có nhu cầu được tương trợ.
Các nhóm trên hệ trọng tổ trưởng dân phố hoặc làm đơn theo mẫu, có đóng dấu của Ủy ban MTTQ xã, phường. Cấp này tổng hợp rồi gửi lên Ủy ban chiến trận giang san quận, huyện, thị xã trong ngày 14/9. Mặt trận cấp tỉnh thành cứ đề nghị để chuyển kinh phí về. Nguồn tương trợ trích từ Quỹ buồng Covid-19 của Hà Nội.
Hồng Chiêu - Phạm Chiểu
